२४. व्हॅरॅक्टर डायोड म्हणजे काय ? व्हॅरॅक्टर डायोड चे कार्यतत्व स्पष्ट करा. सांकेतिक चिन्ह काढा व उपयोग सांगा .
व्हॅरॅक्टर डायोड: व्होल्टेज अवलंबित व्हेरिएबल कॅपेसिटर रिव्हर्स बायस्ड पीएन जंक्शन सेमीकंडक्टर डायोड व्हॅरॅक्टर डायोड म्हणून ओळखला जातो.
डायोडला दिलेले रिव्हर्स व्होल्टेज बदलून आपण डायोड कॅपेसिटन्स बदलू शकतो.अशा पद्धतीने या व्हेरिएबल कॅपेसिटन्स इफेक्ट देणाऱ्या सिलिकॉन डायोड्सना ‘व्हॅरेक्टर डायोड’ म्हणतात.
कार्यतत्व : जेव्हा PN जंक्शन रिव्हर्स बायस असते, तेव्हा जंक्शनजवळ एक डीप्लेशन थर तयार होतो. या थराच्या या भागात कोणतेही चार्ज वाहक नसतात त्यामुळे हा भाग इन्सुलेटर किंवा डायलेक्ट्रिक्स म्हणून काम करतो. हा डीप्लेशन लेअर दोन भागामध्ये सँडविच केलेला आहे (डीप्लेशन लेअरच्या एक बाजूला P प्रकार आणि दुसऱ्या बाजूला N प्रकार). हे पी आणि एन प्रकारचे भाग ज्या मध्ये चार्ज वाहक असतात त्यामुळे ते कॅपेसिटरच्या प्लेट्स म्हणून कार्य करतात. ही क्रिया डायोडला कॅपेसिटर बनवते. अशा प्रकारे रिव्हर्स बायस्ड पीएन जंक्शन डायोडमध्ये एक प्रभावी कॅपॅसिटन्स असते. ज्याला ट्रांझिशन किंवा डिप्लेशन कॅपेसिटन्स म्हणतात. हे कॅपेसिटन्स पीएन जंक्शन डायोडवर लागू केलेल्या रिव्हर बायस व्होल्टेजच्या तीव्रतेनुसार बदलते. म्हणून आपण रिव्हर्स व्होल्टेज बदलून डायोड कॅपेसिटन्स बदलू शकतो.अशा पद्धतीने या व्हेरिएबल कॅपेसिटन्स इफेक्ट देणाऱ्या सिलिकॉन डायोड्सना ‘व्हॅरेक्टर डायोड’ म्हणतात.
सांकेतिक चिन्ह:
व्हॅरेक्टर डायोडचे उपयोग :
1) हे स्वयंचलित वारंवारता नियंत्रण उपकरण म्हणून वापरले जाते
2) हे फ्रिक्वेन्सी मॉड्युलेशनसाठी वापरले जाते
3) हे बदलते बँड पास फिल्टर (Adjustable bandpass filter) म्हणून वापरले जाऊ शकते.
No comments:
Post a Comment